Meer dan alleen een kip: de bescherming van zeldzame Britse rassen met Jimmy Doherty

Van de kortbenige Schotse Dumpy tot de Ixworth uit Suffolk, elk van de traditionele Britse kippenrassen heeft een eigen verhaal te vertellen. We spraken met Jimmy Doherty van Jimmy’s Farm over zeldzame rassen, waarom het belangrijk is om ze te beschermen en welke rol gewone kippenhouders kunnen spelen om ervoor te zorgen dat ze ook voor toekomstige generaties behouden blijven.

Als je genoeg tijd doorbrengt in de buurt van kippen, zul je al snel beseffen dat er niet zoiets bestaat als ‘gewoon een kip’. Tussen de rassen bestaan enorme verschillen in alles, van temperament en uiterlijk tot hoe graag ze rondscharrelen en naar voedsel zoeken, en achter veel van de inheemse rassen van Groot-Brittannië schuilt een geschiedenis die honderden jaren teruggaat. Voor Jimmy Doherty, boer, natuurbeschermer, vicevoorzitter van de Rare Breeds Survival Trust en beschermheer van de British Hen Welfare Trust, is dat precies de reden waarom ze het waard zijn om beschermd te worden.

“Zeldzame rassen zijn een levend onderdeel van onze geschiedenis,” zegt hij. “Deze rassen zijn door de generaties heen ontwikkeld, vaak voor specifieke landschappen, en als je eenmaal een ras kwijt bent, kun je het niet zomaar opnieuw creëren.”

Een levend stukje geschiedenis

Jimmy’s Farm & Wildlife Park in Suffolk herbergt enkele schitterende exemplaren, waaronder Buff Orpingtons, Scots Greys en de wonderbaarlijk karakteristieke Scots Dumpy, een oud ras dat bekendstaat om zijn opmerkelijk korte poten. Er is er één die een bijzondere band met de boerderij heeft… “Ik zou waarschijnlijk de Ixworth kiezen,” zegt Jimmy als we hem vragen een favoriet te kiezen. „Er zit wel een beetje lokale vooringenomenheid in, want we zitten in Suffolk en het is een ras uit Suffolk, maar juist daarom vind ik het zo belangrijk.” Het ras is ontwikkeld door Reginald Appleyard en vernoemd naar het dorpje Ixworth in Suffolk; het is een ras dat stevig geworteld is in de lokale omgeving.

“Je kunt door Groot-Brittannië reizen en deze prachtige rassen tegenkomen die je iets vertellen over de streek waar ze vandaan komen en de mensen die daar boerden.” Voor Jimmy gaat het bij het in stand houden van die rassen niet om het behoud van een stukje verleden omwille van het behoud zelf. “Het behoud van zeldzame rassen gaat niet over iets in leven houden in een museum. Deze dieren hebben een doel nodig; ze hebben mensen nodig die ze houden, fokken en waarderen.”

Waarom diversiteit belangrijk is

Er is ook een praktische reden om die verscheidenheid te beschermen. “Het gaat ook om genetische diversiteit,” legt Jimmy uit. “ De moderne landbouw is afhankelijk van een relatief klein aantal zeer productieve rassen en lijnen, maar je weet nooit welke eigenschappen we in de toekomst nodig zullen hebben.” Dat kan bijvoorbeeld winterhardheid of weerstand tegen ziekten zijn, of het vermogen van een ras om in de buitenlucht te leven en zich aan te passen aan een veranderend klimaat. Traditionele rassen kunnen kwaliteiten bieden die niet per se worden afgemeten aan het aantal eieren dat in het nestkastje terechtkomt.

“Sommige moderne commerciële legstammen zijn specifiek geselecteerd om enorme aantallen eieren te produceren, terwijl traditionele rassen misschien minder eieren leggen maar andere eigenschappen bieden: winterhardheid, een lange levensduur, het vermogen om voedsel te zoeken, broedsheid of geschiktheid voor een bepaalde omgeving.”

Het ras kan ook een grote invloed hebben op het temperament. De Buff Orpingtons op Jimmy’s Farm zijn over het algemeen rustig en vriendelijk, terwijl de Scots Grey van nature alerter en actiever is, maar het gaat verder dan het ras. „Natuurlijk is elke kip ook een individu,” voegt Jimmy toe. “Als je genoeg tijd met ze doorbrengt, merk je al snel dat ze allemaal hun eigen persoonlijkheid hebben.” Kippenhouders hoeven daar waarschijnlijk niet veel van te worden overtuigd.

Natuurbehoud kan in je eigen achtertuin beginnen

Het behoud van zeldzame rassen klinkt misschien als iets dat alleen op plekken als Jimmy’s Farm kan plaatsvinden, maar ook gewone kippenhouders kunnen hier een rol in spelen. Hoe groot die rol is? Volgens Jimmy: “Enorm!”

“Natuurbehoud vindt niet alleen plaats in wildparken, dierentuinen of gespecialiseerde fokcentra. Als iemand de ruimte heeft en zich goed heeft verdiept in het onderwerp, kan het houden van een inheems ras daadwerkelijk bijdragen aan het behoud van dat ras en het onder de aandacht houden ervan.” Het onderzoek is belangrijk – Jimmy raadt aan om te kijken welke rassen onder druk staan en om met rasverenigingen en verantwoordelijke fokkers te praten voordat je beslist wat voor jou de juiste keuze is.

“Wat wil je eigenlijk van je kippen? Wil je eieren? Ben je geïnteresseerd in het behoud van een zeldzaam ras? Hoeveel ruimte heb je? Hoeveel tijd kun je aan ze besteden?” Het is heel gemakkelijk om te vallen voor een bijzonder pluizige of mooi ogende kip, maar bij het kiezen van een ras gaat het om meer dan alleen het uiterlijk.

“Mensen kiezen soms een kip omdat ze het uiterlijk zo mooi vinden, maar rassen kunnen zich heel verschillend gedragen,” zegt Jimmy. “Ik raad mensen altijd aan om eerst hun huiswerk te doen en een ras te kiezen dat past bij het leven dat ze daadwerkelijk kunnen bieden.”

Verschillende vogels, verschillende behoeften

De verschillen worden behoorlijk duidelijk als je een grote Buff Orpington naast een kortbenige Scots Dumpy zet. “Niet alle kippen zijn hetzelfde gebouwd,” zegt Jimmy.

Orpingtons zijn grote, zware vogels, terwijl de lichaamsverhoudingen van een Scots Dumpy andere overwegingen met zich meebrengen. Actievere rassen hebben daarentegen volop gelegenheid nodig om op ontdekkingstocht te gaan en naar voedsel te zoeken. Daarom gaat het bij een goede opstelling om meer dan alleen het aantal kippen dat een ruimte technisch gezien kan herbergen. “Je moet naar de vogels zelf kijken en je afvragen of die omgeving hen in staat stelt zich natuurlijk en comfortabel te gedragen.”

Er zijn natuurlijk basisbehoeften die alle kippen hebben, waaronder een droge, veilige slaapplaats, goede ventilatie en bescherming tegen roofdieren. Ze hebben ook de ruimte en de mogelijkheid nodig om te scharrelen, voedsel te zoeken, stofbaden te nemen en zich in het algemeen als kippen te gedragen. „Goed veehouderschap is niet bepaald glamoureus,” zegt Jimmy, „maar het vormt de basis voor het goed houden van dieren.”

Traditionele kippen, maak kennis met Omlet

De zeldzame kippen van Jimmy zijn onlangs verhuisd naar Omlet-kippenhokken, dus natuurlijk wilden we weten hoe het met ze gaat.

“Het gaat heel goed met ze! Kippen zijn van nature nieuwsgierige dieren, dus wanneer je iets in hun omgeving verandert, is er altijd een periode waarin ze het onderzoeken en alles op een rijtje zetten.” Voor Jimmy en het team is het vooral de praktische bruikbaarheid van de kippenhokken die opvalt. “Als je elke dag voor dieren zorgt, kom je er al snel achter dat een slim ontwerp niet draait om snufjes – het gaat erom die dagelijkse klusjes eenvoudiger te maken en tegelijkertijd het dier te geven wat het nodig heeft.”

Schoonmaken is daar een belangrijk onderdeel van – het is een van die klusjes die elke kippenhouder moet doen, en hoe makkelijker het is om dat goed te doen, hoe beter.

“Hygiëne is bijzonder belangrijk, want als iets moeilijk en tijdrovend is om schoon te maken, bestaat altijd het gevaar dat het niet zo grondig of zo vaak wordt schoongemaakt als het zou moeten. Alles wat goed kippenhouderij gemakkelijker en consistenter maakt, is positief. Het feit dat de Omlet Eglu kippenhokken eenvoudig toegankelijk en schoon te maken zijn, is een groot voordeel, en het feit dat ze robuust en veilig zijn, geeft je ook gemoedsrust.”

De kippenhokken bieden bezoekers van Jimmy’s Farm ook de kans om te zien hoe een goede kippenopstelling eruit kan zien – vooral handig wanneer ze na een ontmoeting met de bewoners overwegen zelf kippen aan te schaffen. “Mensen zien onze kippen hier, worden er verliefd op en beginnen vaak te denken: ‘Zou ik thuis kippen kunnen houden?’ Het is dus heel nuttig om te kunnen laten zien hoe een goede huisvesting eruitziet zoals de Omlet Eglu kippenhokken eruitziet.”

Kijk eens wat beter

Wat hoopt Jimmy dat mensen meenemen na hun ontmoeting met deze vogels? “Ik zou graag willen dat ze een kip niet langer gewoon als een kip zien!” Een Ixworth is geen Scots Dumpy, en een Buff Orpington evenmin. Zodra je je verdiept in de herkomst van deze rassen en wat ze van elkaar onderscheidt, valt er nog veel meer te ontdekken.

“We moeten er niet zomaar van uitgaan dat, omdat we deze rassen al honderden jaren hebben, ze automatisch nog honderden jaren zullen blijven bestaan.”

Voor sommige kippenhouders kan dat betekenen dat ze een traditioneel ras overwegen voor hun toekomstige kippen. Voor anderen kan het simpelweg betekenen dat ze een ras ontdekken waar ze nog nooit van hadden gehoord, een verantwoorde fokker steunen of meer te weten komen over het werk van de

“Uiteindelijk bescherm je wat je waardeert,” zegt Jimmy. “En voordat mensen deze rassen kunnen waarderen, moeten ze eerst weten dat ze bestaan.”

This entry was posted in Uncategorised