Kippen koel houden in de zomer

Kippen in de achtertuin zijn sterker dan ze eruitzien, maar de zomerse hitte is een van de weinige dingen die hun gezondheid snel kan verslechteren. Zodra de temperatuur boven de 29 °C stijgt, krijgen je kippen het moeilijk. Boven de 35 °C begeef je je op gevaarlijk terrein. In tegenstelling tot koud weer, waarbij kippen hun eigen lichaamswarmte genereren en dicht tegen elkaar aan kruipen, hebben ze geen ingebouwde verdediging tegen extreme hitte. Met een paar aanpassingen aan hun omgeving en een goed begrip van hoe hitte kippen beïnvloedt, kun je de zomer voor je kippen een stuk aangenamer maken.

Welke temperatuur is te hoog voor kippen in de achtertuin?

Kippen beginnen hittestress te ervaren bij 29 °C en lopen een ernstig risico bij temperaturen boven 35 °C. Maar de temperatuur alleen vertelt niet het hele verhaal. Luchtvochtigheid vergroot het gevaar aanzienlijk: een dag van 32 °C bij 80% luchtvochtigheid is gevaarlijker voor je kippen dan een dag van 38 °C in droge lucht. De combinatie van hitte en vocht verhindert de verdampingskoeling die hijgen biedt, waardoor de kippen moeite hebben om hun kerntemperatuur überhaupt te reguleren.

Het goede nieuws is dat het tijdvak met het hoogste risico voorspelbaar is: doorgaans tussen 11.00 en 16.00 uur, wanneer de zon het hoogst staat en de omgevingstemperatuur het hoogst is. Het plannen van de controles van je kippen en het bijvullen van water rond dit tijdvak is een van de eenvoudigste en meest effectieve maatregelen die je kunt nemen.

Tekenen van hittestress bij kippen (en wat je nu meteen moet doen)

Het herkennen van de waarschuwingssignalen voordat er een crisis ontstaat, maakt het verschil tussen een snelle interventie en een telefoontje naar de dierenarts. Hittestress ontwikkelt zich in fasen, en hoe eerder je het opmerkt, hoe beter de uitkomst voor je kippen zal zijn.

Vroege waarschuwingssignalen

Dit zijn de subtiele signalen die je kippen geven voordat zichtbare stress de kop opsteekt:

• Verlies van eetlust en verminderde interesse in lekkernijen of voer
• Verminderde eierproductie, soms nog voordat er fysieke symptomen optreden
• Meer tijd doorbrengen in de schaduw of plat tegen de grond liggen

Actieve symptomen van hittestress

Deze vereisen onmiddellijke actie:

• Hijgen met open bek en de nek naar voren gestrekt is het eerste duidelijk zichtbare teken
• Vleugels die van het lichaam af staan, wat aangeeft dat de vogel probeert warmte af te voeren via haar huid
• Een bleke of blauwachtige kam en lellen, wat duidt op een verminderde bloedcirculatie
• Een lusteloze, struikelende kip of een kip die niet meer wil opstaan, vereist onmiddellijke noodkoeling

Hoe je een oververhitte kip afkoelt

Als je een kip ziet die duidelijke tekenen van hittestress vertoont, handel dan snel maar kalm:

1. Breng haar onmiddellijk naar een schaduwrijke, goed geventileerde plek
2. Geef haar koel (niet ijskoud) water en moedig haar aan om te drinken
3. Maak alleen haar poten en klauwen nat, niet haar hele lichaam, want een plotselinge temperatuurschok kan de situatie verergeren
4. Houd haar rustig en uit de buurt van de rest van de groep.

Dompel of besproei nooit het hele lichaam van een kip met hittestress. De snelle temperatuurverandering kan haar in shock brengen. Geleidelijke afkoeling is altijd de veiligere aanpak.

Wanneer moet je een dierenarts bellen: Als een kip niet reageert, moeizaam ademt of na 20 minuten geleidelijke afkoeling niet kan staan, neem dan contact op met je dierenarts. Een zonnesteek bij kippen kan zonder professionele hulp fataal zijn.

Hoe houd je het kippenhok koel in de zomer

De ideale binnentemperatuur in het kippenhok ligt onder de 27 °C. Boven die drempel daalt de eierproductie en nemen de gezondheidsrisico’s toe. Wat er ’s nachts in het kippenhok gebeurt, is net zo belangrijk als wat er overdag gebeurt, want een kippenhok dat de hele middag warmte heeft opgenomen, blijft die nog urenlang afgeven nadat de zon onder is gegaan, precies op het moment dat je kippen proberen te rusten.

Plaatsing van het kippenhok en luchtstroom

De plek waar je kippenhok in je tuin staat, heeft een grote invloed op hoe warm het erin wordt:

• Plaats het kippenhok aan de oost- of noordzijde van een gebouw, of onder een loofboom, om de felle middagzon tegen te houden
• Ventilatie moet zorgen voor een dwarsluchtstroom, wat betekent dat lucht aan de ene kant binnenkomt en aan de andere kant weer naar buiten gaat, in plaats van slechts één opening te hebben waardoor warme lucht blijft hangen
• Bedek 60-70% van het dak om schaduw te bieden; als je de oost- of noordzijde niet tegen een gebouw kunt plaatsen, gebruik dan een afdekking aan één kant, maar zorg ervoor dat er nog steeds lucht door het hok stroomt

Een ventilator op batterijen of via USB die op de zitstokken is gericht, kan de temperatuur in het kippenhok op windstille dagen met 3-5 °C verlagen. Bevroren waterflessen die voor het invallen van de avond bij de zitstokken worden geplaatst, helpen ook om de temperatuur ’s nachts te verlagen.

Waarom het materiaal van het kippenhok belangrijk is

Houten kippenhokken absorberen en houden de hele dag warmte vast, om deze vervolgens ’s nachts weer af te geven, precies op het moment dat je kippen moeten afkoelen. Dit is een van de meest over het hoofd geziene risico’s bij het houden van kippen in de zomer.

Kunststof kippenhokken met dubbele wandisolatie, zoals de Omlet Eglu-serie, werken heel anders. Door de dubbelwandige constructie absorbeert het buitenoppervlak warmte zonder deze door te geven aan de binnenkant, waardoor het binnen in het kippenhok op een warme dag aanzienlijk koeler blijft dan in een houten variant. Het materiaal houdt ook ’s nachts geen warmte vast, waardoor je kippen zelfs tijdens een langdurige hittegolf een echt comfortabele plek hebben om te slapen.

Belangrijkste conclusie: Als je merkt dat je kippen in de zomer ’s nachts niet graag het kippenhok in gaan, is dat bijna altijd een probleem met warmteopslag door het materiaal van het kippenhok zelf.

Kippen gehydrateerd houden bij warm weer

Hydratatie is veruit de belangrijkste factor om je kippen veilig te houden tijdens een hittegolf. Uitdroging kan sneller levensbedreigend worden dan de omgevingstemperatuur zelf, en het is volledig te voorkomen met de juiste opstelling.

Bij warm weer kunnen kippen het dubbele van hun normale dagelijkse waterinname drinken. Een groep kippen die normaal gesproken ongeveer twee liter per dag drinkt, kan bij hoge temperaturen vier liter of meer nodig hebben. Houd hier rekening mee vóór een hittegolf, niet tijdens een hittegolf.

De watertemperatuur is belangrijker dan je denkt

Water warmer dan 15 °C is aanzienlijk minder effectief in het verlagen van de lichaamstemperatuur van een kip. Daarom is het op een warme dag niet voldoende om een warme waterbak gewoon bij te vullen. Koel water helpt actief de lichaamstemperatuur te verlagen; warm water helpt nauwelijks.

Praktische manieren om water koel te houden:

• Plaats alle waterbakken op schaduwrijke plekken om opwarming te vertragen
• Voeg ijs toe aan open waterbakken tijdens de warmste uren van de dag
• Investeer in een geïsoleerde waterbak, zoals de Omlet geïsoleerde kippenwaterbak, die getest is om koele temperaturen te behouden bij hitte tot 32 °C gedurende 10 uur zonder dat er ijs nodig is (en zelfs nog langer met ijs!)

Plaatsing en hygiëne

Vogels die last hebben van hittestress zullen niet ver lopen om te drinken. Plaats meerdere waterbakken in je opstelling, niet alleen in één hoek van de ren. Dit is vooral belangrijk voor rassen met een kuif, die moeite kunnen hebben om één enkele waterbron te vinden.

In warm, stilstaand water groeien algen en bacteriën snel, wat in de zomer een reëel gezondheidsrisico vormt. Maak open waterbakken regelmatig schoon en vul ze bij. Een gesloten waterbak is hier een briljante oplossing: door te voorkomen dat zonlicht het water bereikt, wordt de algengroei tegengegaan die bij open bakken juist wordt bevorderd. De Omlet geïsoleerde waterbak houdt 99% van het licht tegen, waardoor het water dagenlang schoon blijft zonder dat je het dagelijks hoeft schoon te schrobben, zoals bij open bakken wel nodig is.

Bij extreme hitte helpen elektrolytsupplementen die aan het water worden toegevoegd (verkrijgbaar bij boerderijwinkels en landbouwleveranciers) om de mineralen aan te vullen die je kippen verliezen door het hijgen. Het is de moeite waard om dit in huis te hebben voordat de zomer aanbreekt.

Heb je nog meer vragen over kippen en water? Bekijk dan onze watergids.

Welke kippenrassen hebben het het zwaarst in de hitte?

Als je de rasverdeling van je kippen kent, kun je je dagelijkse verzorging in de zomer beter afstemmen. Als je een gemengde groep hebt, stem je de opstelling dan altijd af op het ras dat het meest gevoelig is voor hitte. De sterkste kippen redden zich wel; de gevoelige misschien niet.

Rassen die in de zomer extra aandacht nodig hebben

Rassen met gevederde poten (Cochins, Brahmas, Faverolles) De extra bevedering rond hun poten en voeten houdt warmte vast en beperkt hun vermogen om deze via de huid af te voeren. Controleer tijdens hittegolven regelmatig hun poten en schenen op warmte of zwelling.

Rassen met een kuif (Poolse kippen, Silkies, Houdans) De kopveren kunnen het zicht belemmeren, waardoor deze kippen een waterbron misschien niet zien die andere kippen gemakkelijk vinden. Plaats meerdere waterbakken op verschillende hoogtes en op verschillende plekken in de ren, zodat ze er altijd bij kunnen.

Rassen met een dichte bevedering (Orpingtons, Wyandottes) Hun dikke verenkleed beperkt de luchtstroom rond hun lichaam. In tegenstelling tot rassen met een lichtere bevedering, die hun veren kunnen opschudden om verkoelende luchtzakken te creëren, hebben kippen met een dichte bevedering minder mogelijkheden om via dit mechanisme hun temperatuur zelf te reguleren.

Hanen en oudere kippen zijn ook kwetsbaarder dan jonge hennen, dus houd de oudere leden van je groep tijdens hittegolven extra goed in de gaten.

Kippen in de schaduw, of dat nu onder bomen is of met rendekzeilen, kunnen hogere temperaturen aan dan kippen die aan direct zonlicht worden blootgesteld. Schaduw is een van de meest effectieve en goedkoopste middelen die je tot je beschikking hebt.

Rassen die goed tegen de zomer kunnen

Rassen afkomstig uit het Middellandse Zeegebied en de woestijn zijn van nature aangepast aan hitte en kunnen over het algemeen warme zomers goed doorstaan met minimale tussenkomst:

• Leghorns
• Ancona’s
• Fayoumi’s
• Penedesencas
• Egyptians

Deze rassen hebben doorgaans grotere kammen en lellen, die fungeren als natuurlijke radiatoren om lichaamswarmte af te voeren, en een lichtere bevedering die zorgt voor een betere luchtstroom.

Heeft hitte invloed op de eierproductie?

Ja, en in grotere mate dan de meeste houders verwachten. Kippen hebben een lichaamstemperatuur van ongeveer 40-42 °C nodig om normaal te functioneren. Wanneer externe warmte dat bereik overschrijdt, leidt het lichaam energie weg van de eierproductie om zich te concentreren op overleven. Het resultaat is een meetbare daling in je eieropbrengst.

Reken op een afname van 10-25% in de leg tijdens weken waarin de temperatuur consequent boven de 32 °C ligt. Sommige kippen, met name oudere exemplaren of zware rassen, kunnen helemaal stoppen met leggen totdat het weer koeler wordt.

Hitte en de kwaliteit van de eierschaal

Een verminderde leg is niet de enige verandering die je zult opmerken. Hitte beïnvloedt ook de fysieke kwaliteit van de eieren die je kippen wel produceren.

Wanneer kippen hijgen om af te koelen, stoten ze CO2 uit. Dit verstoort het calciumcarbonaatproces dat de eierschalen vormt, wat leidt tot dunne, zachte of putjes in de schaal, zelfs bij kippen die verder gezond en goed gevoed zijn. Als je tijdens een hittegolf problemen met de schalkwaliteit ziet, is hitte vrijwel zeker de oorzaak, en niet een calciumtekort.

Broedsheid en eierverzameling

Broedlust neemt in de zomer toe. Een broedse kip stopt volledig met leggen en genereert aanzienlijke lichaamswarmte door strak op een nest te zitten, wat het hitteprobleem voor haar en eventuele andere kippen die de ruimte delen nog verergert. Als je tijdens een hittegolf een broedse kip hebt, verplaats haar dan naar een koelere, donkerdere ruimte om de cyclus sneller te doorbreken.

Verzamel in de zomer tweemaal per dag de eieren. Eieren die in een warm nestkastje achterblijven, kunnen binnen enkele uren onveilige temperaturen bereiken. Ze stimuleren bovendien vaker broedsheid bij andere kippen, waardoor een cyclus ontstaat die de totale productie van je kippen wekenlang vermindert.

Belangrijkste punten: Kippen koel houden in de zomer

• Zorg dat je de temperatuurdrempels kent voordat een hittegolf toeslaat, niet pas tijdens een hittegolf. Kippen lopen ernstig gevaar bij temperaturen boven de 35 °C, en hittestress begint al bij 29 °C. Luchtvochtigheid maakt beide drempels nog gevaarlijker.
• Hijgen met een uitgestrekte nek, bleke kammen, vleugels die van het lichaam af staan of het onvermogen om te staan zijn alarmsignalen voor een noodsituatie. Onderneem binnen enkele minuten actie, niet binnen enkele uren.
• Uitdroging is dodelijker dan de buitentemperatuur zelf. Ververs het water regelmatig om het koel te houden, of schaf een geïsoleerde waterbak aan om de hele dag door een optimale drinktemperatuur te behouden.
• Zorg voor een actieve luchtstroom in het kippenhok en de ren. Bedek niet meer dan 60-70% van het dak van de ren; gebruik een dekzeil aan slechts één kant als je de noord- of oostzijde van je kippenhok niet tegen een muur kunt plaatsen.
• Rassen met gevederde poten en een kuif hebben extra toezicht nodig. Ze raken sneller oververhit en vinden zonder hulp mogelijk geen waterbronnen. Meerdere waterbakken verspreid over de ren zijn essentieel.
• Reken tijdens hittegolven op een daling van de eierproductie met 10-25%. Eieren met een dunne schaal zijn een teken dat de hitte het calciumopnameproces van je kippen verstoort, niet een voederprobleem.
• Verzamel in de zomer tweemaal per dag eieren om onveilige temperaturen in het nestkastje te voorkomen en het risico te verminderen dat broedsheid zich door de groep verspreidt.

Omlet en jouw kippen deze zomer

Je kippen koel houden is makkelijker als je opstelling het werk al voor je doet. De juiste uitrusting maakt de zomer niet alleen veiliger voor je kippen; het vermindert ook de dagelijkse inspanning die van je wordt gevraagd.

De Eglu kippenhokken zijn voorzien van dubbelwandige isolatie die de binnentemperatuur op warme dagen aanzienlijk lager houdt dan bij houten alternatieven, en die ’s nachts geen warmte vasthoudt wanneer je kippen rust nodig hebben. Voor je ren houden onze weerbeschermingshoezen de felste middagzon tegen en laten tegelijkertijd voldoende open ruimte over voor luchtcirculatie, waardoor je kippen een schaduwrijke plek hebben zonder dat de ren een hitteval wordt.

Voor de watervoorziening is de Omlet geïsoleerde kippenwaterbak speciaal ontworpen voor de uitdagingen van het houden van kippen in de zomer. Hij houdt het water tot wel 10 uur koel bij een temperatuur van 32 °C, houdt 99% van het zonlicht tegen om algengroei te voorkomen en biedt voldoende water voor een groep van acht kippen gedurende drie dagen. Dat betekent minder dagelijks bijvullen en constant koeler water, precies wanneer je kippen dat het hardst nodig hebben.

This entry was posted in Kippen